"พระคุณหลังกำแพงวัด" พันธกิจแห่งความรักของครูผึ้ง ท่ามกลางชุมชนต่างความเชื่อที่อยุธยา
เมื่อพูดถึงพระนครศรีอยุธยา ภาพที่ปรากฏในความทรงจำของผู้คนมักเป็นเมืองประวัติศาสตร์ที่รายล้อมด้วยวัดวาอารามและโบราณสถานจำนวนมาก ข้อมูลสถิติระบุว่า จังหวัดพระนครศรีอยุธยามีวัดที่ยังดำเนินงานอยู่ประมาณ 518 แห่ง และวัดร้างอีกราว 437 แห่ง ขณะที่ประชากรร้อยละ 89 นับถือศาสนาพุทธ ร้อยละ 10 นับถือศาสนาอิสลาม ส่วนคริสเตียนทั้งโปรเตสแตนต์และคาทอลิกรวมกันมีสัดส่วนไม่ถึงร้อยละ 1 ของประชากร และมีคริสตจักรหรือโบสถ์ไม่ถึง 20 แห่งในจังหวัด
ท่ามกลางบริบทเช่นนี้ มีพันธกิจคริสเตียนเล็กๆ แห่งหนึ่งดำเนินอยู่ที่ลานวัดหน้าพระเมรุมากว่า 5 ปี ผ่านการทำกิจกรรมกับเด็กๆ ในชุมชน สอนทักษะชีวิต ภาษาไทย และแบ่งปันเรื่องราวของพระเยซู โดยมี "ครูผึ้ง" มาธวี อนุเพชร เจ้าหน้าที่มูลนิธิสยามสัมพันธกิจ อยุธยา (SIM Thailand) เป็นหนึ่งในผู้รับผิดชอบพันธกิจนี้
มาธวี อนุเพชร หรือครูผึ้ง เจ้าหน้าที่มูลนิธิสยามสัมพันธกิจ อยุธยาเมื่อทางตันกลายเป็นจุดเริ่มต้น
ก่อนมารับใช้ในชุมชนรอบวัดหน้าพระเมรุ ครูผึ้งเคยทำงานรับใช้พระเจ้าในโรงเรียนและสถานพินิจมาก่อน แต่เมื่อการแพร่ระบาดของโควิด 19 ทำให้กิจกรรมต่างๆ ต้องหยุดลง งานที่เคยทำก็หายไปอย่างกะทันหัน
สำนักงานที่เคยมีผู้คนกลับเงียบลง จนเธอเริ่มไม่แน่ใจว่าจะเดินต่อไปอย่างไร และถึงขั้นคิดจะลาออก
"คิดจะลาออก เพราะว่าคือเราจะอยู่ทำไม เพราะว่าเราไม่รู้จะทำอะไร ก็คิดค่ะ"
ในเวลานั้น ครูผึ้งตัดสินใจขี่รถมอเตอร์ไซค์ออกไปอธิษฐานกับพระเจ้า พร้อมกับบอกพระองค์อย่างตรงไปตรงมาว่า "ถ้าพระเจ้าไม่ให้หนูมีอะไรทำ หนูก็ไปละ คือจะออก"
แต่การเดินทางในวันนั้นกลับนำเธอไปพบกับจุดเริ่มต้นใหม่ เมื่อได้พูดคุยกับคุณป้าขายดอกไม้ที่วิหารแห่งหนึ่ง เพื่อสอบถามว่ากิจกรรมที่เคยทำจะยังเป็นประโยชน์กับชุมชนหรือไม่ คุณป้าจึงแนะนำให้ลองไปดูพื้นที่บริเวณวัดหน้าพระเมรุ
ที่นั่น ครูผึ้งพบเด็กๆ ที่มาช่วยครอบครัวขายของอยู่รอบวัด เธอเริ่มพูดคุยและทำกิจกรรมกับเด็กกลุ่มเล็กๆ ก่อนที่เด็กคนแรกจะช่วยชวนเพื่อนๆ ในชุมชนมาร่วมกิจกรรมมากขึ้น จนลานวัดค่อยๆ กลายเป็นพื้นที่เรียนรู้ของเด็กๆ
ลานกระเบื้องที่วัดหน้าพระเมรุ หรือ วัดหน้าพระเมรุราชิการามวรวิหาร ตั้งอยู่ที่อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยาบอกความเชื่ออย่างตรงไปตรงมา
การเข้ามาจัดกิจกรรมและสอนเรื่องพระเยซูในพื้นที่ของวัดพุทธเป็นเรื่องที่ครูผึ้งตระหนักถึงความละเอียดอ่อนมาตั้งแต่ต้น
ในช่วงแรก ทีมงานใช้เวลาประมาณ 6 เดือนสร้างความสัมพันธ์กับเด็กและครอบครัวผ่านกิจกรรมศิลปะและกิจกรรมต่างๆ ก่อนจะมาถึงคำถามสำคัญว่า พวกเขาจะทำกิจกรรมในลักษณะทั่วไปต่อไป หรือจะบอกอย่างชัดเจนว่าพันธกิจนี้เป็นของคริสเตียนและมีการสอนเรื่องพระเยซู
ครูผึ้งเลือกที่จะไม่ปิดบังความเชื่อ แต่เข้าไปพูดคุยกับผู้ปกครองและพระสงฆ์ในวัดโดยตรง หลังจากอธิษฐานขอการทรงนำ
"เราเป็นองค์กรคริสเตียน เราสอนแบบนี้ อนุญาตให้เด็กมาเรียนไหมถ้าเราสอนแบบนี้ คือเราไม่อยากปิดบังค่ะ ถ้าเขาไม่ให้ โอเค เราก็รู้แล้วว่าเขาไม่อนุญาต"
คำตอบที่ได้รับกลับเปิดพื้นที่ให้พันธกิจดำเนินต่อไป ทั้งพระสงฆ์และผู้ปกครองอนุญาตให้เด็กๆ เข้าร่วมกิจกรรมได้
แม้ในช่วงหนึ่งทางวัดจะปรับปรุงลานปูนเดิมและต้องหยุดกิจกรรมไปเกือบหนึ่งเดือน แต่หลังจากนั้นทีมงานก็ยังสามารถกลับมาใช้พื้นที่เดิมจัดกิจกรรมกับเด็กๆ ได้
กิจกรรมศิลปะและกิจกรรมต่างๆ ที่ลานกระเบื้องของวัดความสัมพันธ์ที่ก้าวข้ามความแตกต่าง
ตลอดระยะเวลาที่ทำงานในชุมชน ความสัมพันธ์ระหว่างทีมงานกับคนในพื้นที่ค่อยๆ เติบโตขึ้น โดยไม่จำกัดอยู่เพียงเด็กที่เข้าร่วมกิจกรรมเท่านั้น
"ป้าจันทร์" หนึ่งในคนในชุมชนที่เห็นการทำงานของครูผึ้งมาโดยตลอด กล่าวถึงเธอว่า "ยิ่งกว่าโอเคอีก คนนี้อะ รักเด็ก แล้วเด็กก็รักด้วย นิสัยดีมาก อยู่ร่วมกันได้ ไม่มีปัญหา ชอบที่ว่านิสัยเขาดี เขารักเด็กทุกคน"
ป้าจันทร์เล่าเรื่องครูผึ้งให้ทีมงานฟัง
อีกตัวอย่างหนึ่งเกิดขึ้นในวันที่ฝนตกจนไม่สามารถใช้ลานวัดจัดกิจกรรมได้ "พี่น้อย" เจ้าของร้านอาหารตามสั่งในชุมชน ซึ่งไม่ได้เป็นคริสเตียน ได้เปิดพื้นที่ให้ครูผึ้งและเด็กๆ เข้ามาหลบฝนและทำกิจกรรมต่อ
เมื่อถูกถามว่ารู้สึกอย่างไรกับการเปิดร้านให้คนต่างความเชื่อเข้ามาทำกิจกรรม พี่น้อยตอบว่า "เพราะเราถือว่า เราเพื่อนด้วยกัน คุณครูเขาดีตรงที่ว่ามาสอนให้เด็กๆ มีความรู้อะค่ะ เราก็แบบเปิดกว้างเลย ไม่เกี่ยวกับเรื่องความเชื่อ พี่เขาศาสนานึง เราก็อีกศาสนานึง เราอยู่ด้วยกันได้ค่ะ"
คำตอบดังกล่าวทำให้ครูผึ้งถึงกับน้ำตาซึม เพราะที่ผ่านมาเธอเกรงใจและไม่เคยถามความรู้สึกของพี่น้อยตรงๆ
"คิดว่าเป็นสิ่งที่เราไม่รู้ว่าพระเจ้าทำงานอะไรในใจของคนในชุมชนนี้บ้างหรอก แต่ว่าขอบคุณพระเจ้าที่เราได้รับ เหมือนที่เขาพูดว่าเป็นเพื่อนกันอะ เรารู้สึกดีอะค่ะ"
พี่น้อย เจ้าของร้านอาหารตามสั่ง
สอนภาษาไทย พร้อมแบ่งปันเรื่องราวของพระเจ้า
กิจกรรมของพันธกิจเริ่มต้นจากการให้เด็กๆ มีส่วนร่วมช่วยกันจัดเตรียมพื้นที่ ก่อนแบ่งเวลาเป็นกิจกรรมทักษะชีวิตที่เชื่อมโยงกับหลักคำสอนในพระคัมภีร์ ตามด้วยภาษาไทย และกิจกรรม "Happy Day" ในช่วงต้นเดือน ซึ่งเปิดโอกาสให้เด็กๆ ทำงานศิลปะ เล่นเกม และใช้เวลาร่วมกัน
วิชาภาษาไทยไม่ได้อยู่ในแผนงานตั้งแต่แรก แต่เกิดขึ้นจากการสังเกตของครูผึ้งและ "พี่จักร" ผู้ร่วมรับใช้ในพันธกิจมานานกว่า 3 ปี ว่าเด็กบางคนในชุมชนขาดโอกาสทางการศึกษาเนื่องจากข้อจำกัดทางเศรษฐกิจของครอบครัว จนบางคนมีปัญหาเรื่องการอ่านและการเขียน
ทีมงานจึงเพิ่มการสอนภาษาไทยเข้าไป เพื่อช่วยเสริมทักษะพื้นฐานให้กับเด็กๆ ควบคู่กับการสอนเรื่องพระเจ้า
พี่จักรอธิบายว่า "คิดว่าโอกาสที่เขาแบบ อาจจะมีน้อยกว่าคนอื่น ด้วยสภาวะในครอบครัวของเขา ขาดโอกาสที่จะไปเรียนเนื่องจากภาวะเศรษฐกิจ สิ่งที่เราพอทำได้ก็เสริมภาษาไทยเข้าไปช่วยเขาบ้าง ทุกครั้งที่เราแสดงออกสอนก็ใช้ความรัก แสดงออกว่าเราเป็นห่วงเขา รักเขา เขาจะสัมผัสได้ เขาก็จะเรียนรู้จากเราครับ"
นอกจากทักษะทางการศึกษา ครูผึ้งยังใช้เรื่องราวจากพระธรรมปฐมกาลเพื่อพูดคุยกับเด็กๆ ถึงคุณค่าของมนุษย์ในฐานะผู้ที่ถูกสร้างตามพระฉายาของพระเจ้า และการมีความรักและความเมตตาต่อผู้อื่น
"พระเจ้าอยากให้เรามีจิตใจ มีนิสัยใจคอเหมือนพระองค์ คือมีความรัก มีความเมตตา"
พี่จักร ผู้ร่วมรับใช้ในพันธกิจ สอนภาษาไทยให้เด็กๆ
สำหรับครูผึ้ง การสอนเด็กไม่ได้มุ่งเพียงให้พวกเขาแสดงพฤติกรรมที่ดีต่อหน้าครู แต่ต้องการให้พวกเขาได้สัมผัสถึงการยอมรับและความรัก ซึ่งเธอเชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงเริ่มต้นจากภายใน
"เด็กทุกคนก็อยากมีพื้นที่ที่คนยอมรับ แล้วก็รักเขา คิดว่าข่าวประเสริฐช่วยเรื่องของข้างในมากกว่าค่ะ ค่อยๆ ข้างในมากกว่าว่าเขารู้ว่า อ๋อ เขาไม่จำเป็นต้องทำแบบนี้เพื่อได้ความรัก"
น้องกันต์ เด็กที่ได้มีโอกาสไปคริสตจักรในวันอาทิตย์หลังเข้าร่วมกิจกรรม
การเปลี่ยนแปลงที่ค่อยๆ เกิดขึ้น
ตลอดระยะเวลาที่พันธกิจดำเนินมา ทีมงานเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงบางอย่างในชีวิตของเด็กๆ หนึ่งในนั้นคือ "น้องกันต์" เด็กที่เข้าร่วมกิจกรรมและต่อมาได้มีโอกาสไปคริสตจักรในวันอาทิตย์ โดยได้รับความเห็นชอบจากคุณย่า
คุณย่าของน้องกันต์เล่าถึงสิ่งที่สังเกตเห็นว่า "มีเปลี่ยนเยอะ มาช่วยทำงานบ้านทำอะไรช่วยทุกอย่าง ตอนก่อนนั้นไม่เคยสวัสดีย่าเลยนะ ตอนนี้พอกลับจากโรงเรียน ย่าครับ ผมสวัสดีครับ ถึงได้บอกว่าจะไม่ให้หยุดละ ให้ไปโบสถ์ ให้เขาไป"
ครูผึ้งเองสังเกตว่าน้องกันต์มีท่าทีอ่อนโยนและมีเหตุผลมากขึ้นนับตั้งแต่เข้ามาร่วมกิจกรรม
การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่สำหรับทีมงาน สิ่งที่เกิดขึ้นตลอดหลายปีคือการได้เดินเคียงข้างเด็กๆ และค่อยๆ หว่านเมล็ดพันธุ์ผ่านความสัมพันธ์ การเรียนรู้ และการแบ่งปันความเชื่อ
คุณย่าของน้องกันต์เล่าว่า น้องกันต์เป็นเด็กดีหลังมาร่วมกิจกรรมบทเรียนจากการรับใช้: พันธกิจเป็นของพระเจ้า
หลังจากทำพันธกิจในพื้นที่วัดหน้าพระเมรุมากว่า 5 ปี ครูผึ้งมองย้อนกลับไปว่า บทเรียนสำคัญที่สุดไม่ได้อยู่ที่การพยายามควบคุมผลลัพธ์ของงาน แต่คือการเรียนรู้ที่จะพึ่งพาพระเจ้า
เธอยอมรับว่า การวัดผลด้วยมาตรฐานทั่วไปอาจทำให้ผู้รับใช้ตั้งคำถามกับตัวเองว่ากำลังทำได้ดีพอหรือไม่ แต่สิ่งที่สำคัญกว่านั้นคือการกลับมามองความสัมพันธ์ของตัวเองกับพระเจ้า
"พี่อะได้เรียนรู้ว่าพันธกิจนี้เป็นของพระเจ้า ไม่ใช่ของพี่ เพราะฉะนั้นพระองค์ดูแลเอง พระองค์จะให้มันมีทางไปอยู่แล้ว ให้เรามองว่าเรามีความสัมพันธ์กับพระเจ้าอยู่ไหมที่เรารับใช้ เราพึ่งพาพระเจ้าไม่ใช่แค่เรามีงานหรือไม่มีงานค่ะ แต่ว่าเป็นเรื่องของเรากับพระเจ้าด้วย"
จากวันที่ครูผึ้งเคยคิดจะลาออกเพราะไม่รู้ว่าจะทำอะไรต่อ มาถึงวันนี้ พื้นที่เล็กๆ บริเวณวัดหน้าพระเมรุกลายเป็นสถานที่ที่เด็กๆ ในชุมชนมาพบกันเป็นประจำ ทั้งเพื่อเรียนภาษาไทย ทำกิจกรรม และพูดคุยกัน
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา พันธกิจยังคงดำเนินอยู่ท่ามกลางชุมชนที่มีความหลากหลายทางความเชื่อ โดยมีทั้งพระสงฆ์ ผู้ปกครอง เจ้าของร้านค้า และคนในชุมชนเข้ามาเกี่ยวข้องในรูปแบบต่างๆ ขณะที่ครูผึ้งและทีมงานยังคงกลับมาที่ลานวัดแห่งนี้ เพื่อทำกิจกรรมกับเด็กๆ ในแต่ละสัปดาห์
